وقتی صحبت از تامین برق رادیو، چراغهای جلو و سایر قطعات الکترونیکی خودرو میشود، احتمالا تصور کنید باتری کلیه این وظایف را بر عهده دارد. اما در واقع، این دینام است که همهچیز را روشن و فعال نگه میدارد. اما دینام دقیقا چه کاری انجام میدهد و چگونه کار میکند؟ در ادامه این مطلب از بلاگ اتوراسا، شما را با نقش مهم دینام ماشین، اجزای آن، علائم خرابی و بسیاری نکات دیگر در مورد این قطعه آشنا خواهیم کرد. حتما تا انتها همراه ما باشید.
دینام ماشین چیست؟
دینام یکی از سه بخش اصلی ماشین شما است و سیستم شارژ الکتریکی آن را تشکیل میدهند. دو بخش دیگر، باتری و رگولاتور ولتاژ هستند. این قطعه شبیه یک ژنراتور استوانهای کوچک است. احتمالا شما هم دوست دارید بدانید که دینام ماشین کجا قرار دارد. در بیشتر خودروها دینام به موتور خودرو متصل میشود. با مشاهده عکس دینام ماشین میتوانید با جزئیات آن بیشتر آشنا شوید.
بیشتر بخوانید: شمع خودرو کجاست؟
وظیفه دینام ماشین چیست؟
وجود باتری برای روشنکردن خودرو در زمان خاموشی ضروری است؛ اما هدف از وجود دینام در ماشین چیست؟ وظیفه دینام در خودرو، تامین برق باتری و سیستمهای الکتریکی در زمان روشنبودن موتور است تا خودرو بدون مشکل به کار خود ادامه دهد. هنگامی که در حال رانندگی هستید یا خودرو بهصورت درجا کار میکند، دینام برق قطعات کلیدی مانند چراغهای جلو، چراغهای داشبورد، شیشههای برقی، رادیو، کولر و سایر تجهیزات الکتریکی را تامین میکند. برق دینام از طریق انواع فیوز خودرو توزیع میشود.
دینام همچنین، با شارژ دوباره باتری در زمان حرکت، این اطمینان را به شما میدهد که باتری همیشه برای استارت بعدی آماده باشد. مدت زمان شارژ باتری ماشین با دینام، به عمر باتری بستگی دارد. هرچقدر باتری جدیدتر باشد، سریعتر هم شارژ میشود. عملکرد مناسب دینام با سایر قطعات خودرو مانند کوئل هم ارتباط دارد.
آیا میدانید کوئل خودرو چه وظیفه ای دارد؟ کوئل وظیفه دارد ولتاژ پایین باتری را به ولتاژ بسیار بالا تبدیل کند تا شمعها بتوانند جرقه بزنند. اگر دینام بهدرستی کار نکند و ولتاژ کافی یا پایدار تولید نشود، کوئل نمیتواند ولتاژ بالا را به شکل موثر تولید کند.
بیشتر بخوانید: تفاوت بالانس دینامیکی و استاتیک چیست
دینام ماشین چگونه کار میکند؟
دینام خودروی شما با تبدیل انرژی مکانیکی موتور به انرژی الکتریکی، برق تولید میکند. این کار شامل چند مرحله مختلف است که در ادامه آن را بهصورت قدمبهقدم آوردهایم:
- انتقال حرکت: هنگامیکه موتور روشن میشود، تسمهای متصل به دینام را بهچرخش در میآورد.
- تولید مغناطیس: این حرکت باعث چرخش قطعهای بهنام «روتور» در داخل دینام میشود.
- تولید برق: چرخش روتور باعث ایجاد جریان متناوب میشود.
- تبدیل جریان: در نهایت، این جریان متناوب به جریان مستقیم تبدیل میشود تا بتواند سیستمهای الکتریکی خودروی شما را تغذیه کند و باتری را شارژ نگه دارد.
بیشتر بخوانید: رنگ سیم های خودرو
اجزای دینام ماشین
قطعات متعددی در کنار هم کار میکنند تا به دینام شما در تولید برق کمک کنند. در ادامه نگاه دقیقتری به هر یک از آنها میاندازیم:
- فولی یا پولی (Pulley): پولی که در قسمت بیرونی دینام قرار دارد، توسط تسمه محرک یا همان تسمه دینام که به میللنگ موتور متصل است، میچرخد. این حرکت با ایجاد انرژی مکانیکی که دینام میتواند آن را به برق تبدیل کند، توان مورد نیاز دینام را تامین میکند.
- روتور (Rotor): روتور قطعهای استوانهایشکل در داخل دینام است. این قطعه دارای سیمپیچ و قطبهای مغناطیسی است که به صورت مثلثی چیده شدهاند و بهطور متناوب بین قطب شمال و جنوب تغییر میکنند. روتور با چرخش خود، به یک آهنربای الکتریکی تبدیل میشود.
- استاتور (Stator): استاتور، روتور در حال چرخش را در بر میگیرد و شامل سه سیمپیچ مسی است. با چرخش روتور، جریان متناوب در این سیمپیچها تولید میشود.
- رگولاتور ولتاژ یا آفتامات (Voltage Regulator): رگولاتور ولتاژ، ورودی الکتریکی روتور را کنترل میکند تا مانع از ولتاژ خروجی زیاد توسط استاتور شود. خروجی زیاد ولتاژ میتواند به باتری و سایر قطعات الکترونیکی خودرو آسیب بزند. این قطعه، برق تغذیهکننده روتور را تنظیم میکند تا خروجی مطلوب دینام را حفظ کند.
- رکتیفایر (Rectifier): باتری خودرو با جریان مستقیم کار میکند؛ اما استاتور جریان متناوب تولید خواهد کرد. رکتیفایر جریان متناوب را به جریان مستقیم تبدیل میکند تا برق تولیدشده با باتری شما سازگار باشد.
طول عمر دینام چقدر است؟
دینامها میتوانند به اندازه عمر مفید خودرو دوام بیاورند و بهعنوان منبعی قابلاعتماد برای تامین برق سیستمهای الکتریکی عمل کنند. اما عواملی مانند فرسودگی، آسیب ناشی از گرما، استفاده بیشازحد، تماس با آب، معیوببودن قطعات یا فرسودگی و پارگی سیمها میتواند باعث ازکارافتادن دینام ماشین پیش از موعد شود.
درصورت خرابی دینام باید بهفکر تهیه قطعه جدید باشید. برای خرید هر قطعهای برای ماشین مانند خرید تایر دولتی باید به فاکتورهای مختلفی توجه کنید. قطعه خرید دینام هم از این قضیه مستثنی نیست. در زمان خرید این قطعه باید مدل، سال ساخت و مشخصات فنی خودرو را بدانید تا دینامی متناسب با نیازهای خودروتان را انتخاب کنید.
همچنین، همانطور که برای خرید لاستیک چینی مانند خرید لاستیک بلک لاین نسبت به تایر ایرانی هزینه بیشتری پرداخت میکنید، باید برای خرید دینام خودرو از برندهای معتبر خارجی هزینه بیشتری بپردازید.
بیشتر بخوانید: دلکو خودرو چیست
علائم خرابی دینام ماشین
نشانههای خرابی دینام اغلب با مشکلات باتری یا سایر قطعات خودرو که علائم مشابهی دارند، اشتباه گرفته میشود. اگر دینام از کار بیفتد، خودرو روشن نمیشود یا ممکن است فقط چند دقیقه کار کند. اگر فقطیکی از موارد زیر را تجربه میکنید، ممکن است دینام خودرو دچار مشکل شده باشد:
- کمنور شدن یا بیشازحد پرنور شدن چراغها
- خوابیدن باتری
- کندی یا عملکرد نادرست تجهیزات برقی
- مشکل در استارتزدن یا خاموششدنهای مکرر
- شنیدهشدن صداهای غیرعادی مثل ناله یا زوزه
- بوی لاستیک یا سیم سوخته
- روشنشدن چراغ هشدار باتری روی داشبورد
اگرچه این علائم هشدارهای مفیدی هستند، اما میتوانند نشاندهنده مشکلاتی کلی در سیستم برق خودروی شما هم باشند. برای بررسی دقیقتر، باید خودرو را به یک تعمیرگاه تخصصی ببرید تا عیب یابی سیستم برق خودرو را انجام دهد. تعمیرکار با استفاده از روش تست خرابی دینام ماشین مشکل خودرو را پیدا میکند.
در صورت خرابی دینام باید آن را در تعمیرگاه تعویض کنید. برای تعویض قطعات مهم خودرو باید به تعمیرگاه معتبر یا نمایندگی خودرو مراجعه کنید. برای مثال در زمان خرید تایر ایرانی و تایر خارجی باید به فروشگاههای آنلاین یا حضوری معتبر مراجعه کنید. البته قبل از تعویض باید قیمت مدلهای مختلف را بپرسید. برای نمونه قیمت لاستیک کویر تایر یا لاستیک بارز از لاستیک بلک هاوک کمتر است.
چگونه طول عمر دینام ماشین را افزایش دهیم؟
اگر دینام خراب شود، برق خودرو بهدرستی تامین نمیشود و مشکلات متعددی بهوجود میآید. مانند هر قطعه دیگر خودرو، نگهداری صحیح و عادتهای رانندگی خوب میتواند عمر دینام ماشین را بیشتر و از خرابیهای هزینهبر جلوگیری کند. در ادامه راهکارهایی برای افزایش طول عمر این قطعه پیشنهاد کردهایم:
- کاهش فشار الکتریکی: روشنکردن همزمان چندین وسیله برقی، بهخصوص در حالت درجا کارکردن خودرو، فشار زیادی به دینام وارد میکند. برای کمکردن این بار، سیستمهایی را که به آنها نیاز ندارید، خاموش کنید.
- بازرسی منظم تسمه دینام: تسمه فرسوده، شل یا آسیبدیده باعث میشوند دینام بیش از حد توان خود کار کند و در نتیجه، سریعتر خراب شود. شرایط و میزان سفتبودن تسمه را بهطور منظم چک کنید تا از عملکرد صحیح آن مطمئن شوید.
- تمیز و محکم نگه داشتن اتصالات: ترمینالهای خوردهشده باتری یا اتصالات شل دینام میتواند فرایند شارژ را مختل کند. در نتیجه دینام برای جبران این شرایط، بیش از حد کار میکند. پس اتصالها را بهطور مرتب بازرسی و تمیز کنید تا جریان الکتریکی قوی باشد.
- بررسی باتری خودرو: باتری و دینام مکمل یکدیگر هستند. درصورتیکه باتری ضعیف یا خراب باشد، دینام باید برای جبران کمبود انرژی، بیشازحد کار کند. باید باتری خود را به طور منظم تست و در صورت نیاز آن را تعویض کنید.
دینام؛ قلب سیستم برق خودرو!
دینام ماشین، وظیفه تامین انرژی الکتریکی و شارژ باتری را هنگام روشنبودن موتور بر عهده دارد. آشنایی با طرز کار دینام، اجزای آن و علائم خرابی به شما کمک میکند مشکلات احتمالی را زودتر تشخیص دهید و از آسیبهای جدی به باتری و سایر قطعات برقی جلوگیری کنید. با نگهداری اصولی، کاهش فشار الکتریکی، بررسی منظم تسمه و توجه به سلامت باتری، میتوانید عمر دینام خودرو را بالا ببرید و مانع از هزینههای سنگین تعمیرات در آینده شود.
سوالات متداول
منابع: firestonecompleteautocare.com،loganvilleford.com،partsavatar.ca
