دلکو ماشین چیست و چگونه کار می‌کند؟

در خودروهای بنزینی قدیمی، هماهنگی دقیق میان برق و احتراق، نقش تعیین‌کننده‌ای در عملکرد نرم و قدرتمند موتور دارد. در این خودروها دلکو ماشین به‌عنوان مهم‌ترین قسمت سیستم جرقه‌زنی شناخته می‌شود؛ این قطعه، وظیفه توزیع برق با ولتاژ بالا و تنظیم زمان جرقه را بر عهده دارد. اگر دلکو به‌درستی کار نکند، حتی سالم‌ترین موتور هم دچار افت توان، لرزش یا خاموشی‌های ناگهانی می‌شود.

به دلیل اهمیت این قطعه، تصمیم گرفتیم در این مطلب از بلاگ اتوراسا، دلکو خودرو را مورد بررسی قرار دهیم و از جنبه‌های مختلف،‌ شما را با آن آشنا کنیم. برای افزایش دانش فنی خود و رانندگی بی‌دردسر با خودروهای بنزینی، حتما تا انتهای این مطلب با ما همراه باشید.

دلکو ماشین چیست؟

دلکو، یکی از مهم‌ترین قسمت‌های سیستم جرقه‌زنی و سیستم برق خودرو محسوب می‌شود. این قطعه بیشتر در خودروهای قدیمی کاربراتوری مورد استفاده قرار می‌گرفت تا کار برق‌رسانی از کوئل به شمع‌ها را انجام دهد. استفاده از این قطعه برای موتور خودروهای بنزینی دوزمانه و چهارزمانه ضروری است؛ چون چرخه اشتعال شمع‌ها و سیلندرها به ارسال جریان الکتریکی صحیح توسط المنت بستگی دارد.

وظیفه دلکو در خودرو

دلکو ماشین به‌طور کلی سه وظیفه بسیار مهم دارد. وظیفه اول، تقسیم صحیح جریان فشار قوی بین سیلندرهاست که برای جرقه‌زدن درست اهمیت بسیاری دارد. در واقع دلکو برق فشار قوی را که از کوئل دریافت کرده است، به کمک در دلکو و همین‌طور چکش برق، به شمع‌ها می‌رساند. در نهایت، این قطعه در شرایط مختلف کارکرد پیشرانه، مانند حالت شتاب‌گیری، قدرت، و… زمان دقیق جرقه‌زنی را تنظیم می‌کند.

بیشتر بخوانید: فیوز خودرو کجاست

دلکو چگونه کار میکند؟

عملکرد دلکو شامل تولید ولتاژ در کویل، توزیع ولتاژ، انتقال جرقه به شمع‌ها و جرقه‌زنی است. برای اینکه با این عملکرد بیشتر آشنا شوید به مراحل کار دلکو توجه کنید:

• تولید ولتاژ بالا در کویل: نحوه عملکرد دلکو به این صورت است که وقتی پلاتین دلکو بسته شد، جریان الکتریکی از طریق سیم‌پیچ اولیه کویل احتراق برقرار می‌شود. با بازشدن پلاتین به‌وسیله بادامک دلکو، جریان قطع می‌شود و میدان مغناطیسی اطراف سیم‌پیچ اولیه به سرعت کاهش پیدا می‌کند. این تغییر ناگهانی میدان مغناطیسی منجر به القای ولتاژ بسیار بالایی (تا ده‌ها هزار ولت) در سیم‌پیچ ثانویه کویل می‌شود.
• توزیع ولتاژ توسط روتور و کلاهک: ولتاژ بالای تولیدشده در کویل احتراق، به زغال مرکزی کلاهک دلکو منتقل می‌شود. روتور دلکو که به‌طور مداوم در حال چرخش است، بازوی فلزی خود را به‌ترتیب به الکترودهای کلاهک نزدیک می‌کند.
• انتقال جرقه به وایر شمع‌ها: وقتی بازوی روتور به یک الکترود کلاهک نزدیک شد، ولتاژ بالا از طریق الکترود به وایر شمع مربوطه منتقل می‌شود.
• جرقه‌زنی در شمع: ولتاژ بالا از طریق وایر شمع به شمع موتور منتقل می‌شود و بین الکترودهای شمع جرقه‌ای قدرتمند ایجاد می‌کند. این جرقه موجب احتراق مخلوط هوا و سوخت در سیلندر می‌شود.
• تکرار چرخه: این فرایند به‌طور مداوم و با ترتیب مشخصی تکرار می‌شود. دلکو ماشین با چرخش هماهنگ خود اطمینان حاصل می‌کند که جرقه به هر سیلندر در زمان مناسب و با ترتیب صحیح ارسال شود.

آشنایی با نقش هر قطعه در عملکرد صحیح خودرو، فرایند تعمیر و نگهداری آن را ساده‌تر می‌کند. مثلا بد نیست بدانید که «دینام خودرو چیکار میکنه». همچنین، در صورت لزوم به خرید قطعات مصرفی خودرو مثل خرید تایر، بهتر است سراغ برندهای مطرحی مثل لاستیک بلک هاوک یا لاستیک بارز بروید.

اجزای دلکو ماشین

سیستم دلکو خودرو از اجزای مختلفی تشکیل می‌شود که هر کدام وظایف خاص خود را دارند. درباره اهمیت هر قطعه باید بدانید که خرابی هریک از این اجزاء باعث افت قدرت خودرو، مشکل در روشن‌کردن خودرو و کار موتور می‌شود. در ادامه، این بخش‌ها را با جزئیات بیشتری معرفی کرده‌ایم:

در یا پوشش دلکو

در دلکو یکی از اجزای کلیدی در سیستم دلکو است که به‌عنوان پوششی برای سایر اجزا عمل می‌کند. این قطعه که از پلاستیک فشرده ساخته شده است، به‌دلیل خاصیت عایق‌بودن و مقاومت بالا در برابر حرارت و جریان برق، نقش مهمی در عملکرد صحیح سیستم ایفا می‌کند. در وسط در دلکو یک ترمینال مرکزی وجود دارد که به وایر خروجی کوئل خودرو متصل می‌شود.

همچنین، ترمینال‌های جانبی برای اتصال به وایر شمع‌ها طراحی شده‌اند که تعداد آن‌ها به تعداد سیلندرهای خودرو بستگی دارد. در صورت بروز شکستگی یا ترک روی در دلکو، ممکن است ولتاژ کاهش پیدا کند و بخشی از جریان برق به بدنه منتقل شود.

فنر و ذغال دلکو

فنر و ذغال دلکو ماشین برای انتقال جریان برق فشار قوی از ترمینال مرکزی کویل به چکش برق دلکو ضروری هستند. این اجزا با حفظ تماس مناسب بین زغال و چکش برق، اطمینان حاصل می‌کنند که جریان به‌درستی منتقل شود. به‌یاد داشته باشید که هنگام بازکردن در دلکو، باید از قرارگیری صحیح فنر و ذغال مطمئن شوید.

چکش برق دلکو

چکش برق دلکو در بخش بالایی دلکو و روی میل دلکو قرار دارد. این قطعه با حرکت دایره‌ای خود وظیفه قطع و وصل پلاتین‌های دلکو را بر عهده دارد و این فرایند را با زمان‌بندی دقیقی انجام می‌دهد. چکش برق به عنوان پل ارتباطی برای انتقال جریان الکتریکی به شمع‌ها عمل می‌کند.

ساختار این قطعه شامل فلز و پلاستیک فشرده است. بخش فلزی چکش وظیفه انتقال جریان برق فشار قوی را بر عهده دارد، درحالی‌که بخش پلاستیکی به‌عنوان عایق عمل می‌کند و مانع از رسیدن جریان برق به میل دلکو می‌شود.

پلاتین دلکو

پلاتین موجود در دلکو شامل دو بازو ثابت و متحرک و یک کنتاکت کوچک است. بازوی ثابت به‌عنوان پلاتین منفی و بازوی متحرک به‌عنوان پلاتین مثبت شناخته می‌شوند. قطع و وصل جریان برق در ولتاژهای بالا در محل اتصال این بازوها با کنتاکت انجام می‌شود.

خازن دلکو

خازن دلکو که به‌عنوان فیوز دلکو هم شناخته می‌شود، وظیفه جذب ولتاژ ناشی از قطع سیم‌پیچ اولیه را بر عهده دارد. این عملکرد باعث تداوم جرقه‌زنی در خودرو می‌شود تا مخلوط سوخت و هوا به بهترین شکل بسوزد. خازن‌ها معمولاً از دو صفحه فلزی عایق تشکیل شده‌اند که می‌توانند از سرب یا آلومینیوم ساخته شوند. این اجزاء با ولتاژ حدود 100 تا 250 ولت شارژ می‌شوند و ظرفیت آن‌ها هم بین 18 تا 25 میکروفاراد متغیر است.

صفحات دلکو

پلاتین و خازن روی صفحات دلکو ماشین نصب می‌شوند که شامل یک صفحه ثابت و یک صفحه متحرک است؛ صفحه ثابت به بدنه دلکو متصل می‌شود، درحالی‌که صفحه متحرک قابلیت چرخش چند درجه‌ای دارد.

میل دلکو

میل دلکو از بدنه دلکو عبور کرده و صفحات را به‌هم متصل می‌کند. این قطعه هم از دو بخش مجزا تشکیل می‌شود که شامل قسمت بالایی و قسمت پایینی میل است. قسمت پایینی میل دلکو به انتهای میل محرک پمپ روغن متصل می‌شود و انرژی مورد نیاز خود را از چرخ‌دنده میل بادامک تأمین می‌کند.

همچنین، تعدادی سیلندر پیشرانه بادامک روی قسمت بالایی میل دلکو برای بازکردن دهانه پلاتین تعبیه شده است. این اجزا با همکاری یکدیگر عملکرد صحیح سیستم احتراق خودرو را تضمین می‌کنند و هر یک نقشی حیاتی در ایجاد جرقه مناسب برای احتراق سوخت دارند.

بیشتر بخوانید: وظیفه وایر شمع

علائم خرابی دلکو ماشین

شناخت نشانه‌های خرابی هر قطعه و نقش آن در خودرو مانند نقش سوکت ها در خودرو کمک می‌کند پیش از بروز آسیب‌های جدی‌تر، مشکل را برطرف کنید. در ادامه مهم‌ترین علائم خرابی دلکو را معرفی و بررسی کرده‌ایم:

مشکلات احتراق و خاموش‌شدن‌های مکرر موتور

یکی از اولین نشانه‌های خرابی دلکو، احتراق ناقص در سیلندرهاست. وقتی جرقه به‌درستی و در زمان مناسب به شمع نرسد، مخلوط سوخت و هوا به‌طور کامل نمی‌سوزد و موتور دچار لرزش یا افت توان می‌شود. این اتفاق معمولاً به‌دلیل فرسودگی در دلکو، خرابی روتور یا تنظیم‌نبودن زمان جرقه‌زنی رخ می‌دهد و باعث توزیع نامنظم ولتاژ بین سیلندرها می‌شود.

روشن‌شدن چراغ چک موتور

در خودروهای مجهز به دلکوهای الکترونیکی، هرگونه اختلال در ارسال سیگنال جرقه می‌تواند توسط ECU  شناسایی شود. در این شرایط چراغ چک موتور روشن می‌شود تا وجود خطا را اعلام کند.

استارت‌خوردن بدون روشن‌شدن خودرو

اگر موتور استارت می‌خورد اما روشن نمی‌شود، حتما باید سلامت دلکو بررسی شود. در این حالت برق به شمع‌ها نمی‌رسد، یا شدت آن برای ایجاد جرقه کافی نیست. این مشکل اغلب به قطعی داخلی، سوختگی کنتاکت‌ها یا وجود رطوبت داخل محفظه دلکو مربوط می‌شود که مانع انتقال صحیح جریان می‌شود.

افزایش غیرعادی مصرف سوخت

وقتی جرقه‌زنی به‌صورت ناقص انجام شود، بخشی از سوخت بدون احتراق کامل از سیلندر خارج می‌شود. در نتیجه موتور برای تولید توان یکسان، سوخت بیشتری مصرف می‌کند. خرابی دلکو با برهم‌زدن زمان دقیق احتراق، بازده موتور را کاهش می‌دهد و باعث بالارفتن مصرف بنزین می‌شود.

علاوه بر این، نباید از نقش تایرها در کاهش یا افزایش مصرف سوخت غافل شوید. برای صرفه‌جویی در سوخت مصرفی خودرو، توصیه می‌کنیم خرید لاستیک چینی از برندهای باکیفیت یا تایر خارجی را امتحان کنید. انتخاب برندهای مطرح داخلی مثل کویر تایر، بارز، یزد تایر و… نیز برای خرید تایر دولتی گزینه‌های مناسبی هستند.

شنیدن صداهای غیرعادی از موتور

صداهایی مانند تق‌تق، انفجار در اگزوز یا حتی صدای جرقه نامنظم می‌تواند نشانه‌ای از عملکرد نادرست دلکو باشد. این صداها معمولاً زمانی ایجاد می‌شوند که جرقه در زمان اشتباه یا با تأخیر زده شود. علت اصلی این وضعیت، تنظیم‌نبودن آوانس جرقه یا اختلال در مکانیزم داخلی دلکو است که زمان احتراق را به‌هم می‌زند.

لرزش و ناپایداری موتور در حالت درجا

اگر موتور در حالت توقف (دور آرام) ناپایدار کار کند یا لرزش محسوس داشته باشد، احتمال دارد یکی از سیلندرها جرقه منظم دریافت نکند. خرابی وایرهای متصل به دلکو یا ساییدگی قطعات داخلی آن می‌تواند باعث جرقه‌زنی نامنظم و در نتیجه نوسان دور موتور شود.

سخت روشن‌شدن خودرو در هوای سرد

در هوای سرد، جرقه‌زنی قوی‌تر و دقیق‌تر، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. اگر دلکو دچار ضعف یا نشتی جریان باشد، خودرو در استارت اولیه روشن نمی‌شود یا نیاز به چند بار استارت دارد. وجود رطوبت، ترک‌های ریز در در دلکو یا افت کیفیت قطعات داخلی معمولاً در سرما بیشتر به‌چشم می‌خورند. در صورت مشاهده هر یک از این نشانه‌ها، بررسی سریع سیستم جرقه‌زنی و تنظیم دلکو خودرو ضروری است.

همچنین، بهتر است سایر قطعات مصرفی خودرو را هم به‌موقع بررسی و تعویض کنید تا درازمدت، متحمل هزینه‌های هنگفت تعمیر نشوید. برای مثال اگر مدت‌هاست تایرهایتان را تعویض نکرده‌اید، وقت آن است که با خرید لاستیک بلک لاین یا سایر برندهای باکیفیت، جان تازه‌ای به خودروتان ببخشید. با بررسی قیمت لاستیک کویر تایر نیز با گزینه‌های بسیار خوبی برای خرید لاستیک آشنا خواهید شد.

دلکو ماشین و اهمیت آن در سلامت موتور

در مجموع، دلکو یکی از مهم‌ترین اجزای سیستم جرقه‌زنی در خودروهای کاربراتوری و برخی مدل‌های قدیمی‌تر است. عملکرد صحیح این قطعه، مستقیماً بر قدرت موتور، مصرف سوخت و کیفیت احتراق تأثیر می‌گذارد. از تولید و توزیع ولتاژ تا تنظیم زمان جرقه‌زنی، هر بخش از این قطعه نقشی حیاتی در هماهنگی چرخه احتراق دارد.

شناخت اجزای دلکو ماشین و توجه به علائم خرابی آن، مانند احتراق ناقص و سخت روشن‌شدن خودرو باعث می‌شود مشکلات پیش از تبدیل‌شدن به آسیب‌های جدی‌تر شناسایی شوند. رسیدگی دوره‌ای و تنظیم صحیح این قطعه، اقداماتی هستند که نباید فراموش کنید.

سوالات متداول