سفت شدن فرمان هیدرولیک یکی از رایجترین و نگرانکنندهترین مشکلاتی است که رانندگان با آن مواجه میشوند. این عارضه نهتنها رانندگی را دشوار میکند، بلکه میتواند نشانهای از یک مشکل مکانیکی جدی باشد و در صورت عدم رسیدگی، منجر به حوادث جبرانناپذیر یا هزینههای تعمیراتی گزاف شود. درک علت سفت شدن فرمان هیدرولیک خودرو اولین و حیاتیترین گام در مسیر رفع آن است. در این مطلب از بلاگ اتوراسا به بررسی علل مختلف این پدیده در شرایط گوناگون و ارائه راهکارهای عملی برای رفع آن میپردازیم.
معرفی فرمان هیدرولیک و سازوکار آن
پیش از بررسی علت سفت شدن فرمان هیدرولیک خودرو بد نیست بدانید که فرمان هیدرولیک چیست و چطور کار میکند؟ سیستم فرمان هیدرولیک یک فناوری مکانیکی است که با استفاده از فشار روغن، چرخاندن فرمان و هدایت چرخهای خودرو را برای راننده بسیار آسان میکند. در این سیستم، پمپ هیدرولیک که توسط موتور خودرو و از طریق تسمه پروانه میچرخد، روغن را تحت فشار به سمت جعبهفرمان میفرستد.
با چرخش فرمان توسط راننده، سوپاپهایی در جعبهفرمان باز شده و این روغن تحت فشار به یک سمت از پیستون موجود در جعبهفرمان نیرو وارد میکند. این نیروی هیدرولیک، حرکت چرخشی فرمان را به حرکت خطی تبدیل کرده و به چرخش چرخها کمک میکند. در نتیجه، راننده با صرف کمترین نیرو میتواند خودرو را هدایت کند. در این میان، لاستیکها نیز به فرمانپذیری بهتر کمک میکنند. به همین خاطر توصیه میشود در خرید لاستیک نهایت دقت و وسواس را بهخرج دهید.
بیشتر بخوانید: تفاوت بالانس و میزان فرمان
چرا فرمان هیدرولیک شما سفت میشود؟
همانطور که مشاهده کردید، سیستم فرمان هیدرولیک شبکهای بههمپیوسته از قطعات است که خرابی هر یک میتواند به سفت شدن فرمان منجر شود. مهمترین دلایل بروز این اتفاق را در ادامه توضیح میدهیم:
کم یا کهنه بودن روغن هیدرولیک
روغن، خون سیستم فرمان بهحساب میآید و اصلیترین علت کمی سفت شدن فرمان هیدرولیک اغلب به کاهش سطح یا کاهش کیفیت این روغن ربط دارد. روغن کهنه غلیظ میشود و نمیتواند بهراحتی در سیستم جریان پیدا کند، در نتیجه پمپ هیدرولیک تحت فشار بیشتری کار میکند. نشتی از شلنگها یا اتصالات هم میتواند باعث کاهش سطح روغن و بروز این مشکل شود.
نقص در پمپ هیدرولیک فرمان
پمپ هیدرولیک، قلب سیستم است که نیروی هیدرولیک موردنیاز را تأمین میکند. علت سفت شدن فرمان هیدرولیک در حالت درجا یا در سرعتهای پایین اغلب بهدلیل نقص در همین قطعه است. وقتی پمپ کارایی خود را از دست میدهد، فشار کافی ایجاد نمیکند و راننده مجبور است نیروی بیشتری برای چرخاندن چرخها وارد کند.
خراب شدن تسمه پروانه
تسمه پروانه یا همان سرپانتین نیروی موتور را به پمپ هیدرولیک انتقال میدهد. اگر تسمه شل، فرسوده یا پاره شده باشد، نمیتواند پمپ را بهدرستی بچرخاند. این امر را میتوانیم علت یهو سفت شدن فرمان هیدرولیک یا سفت شدن متناوب آن بدانیم، چون اتصال بین موتور و پمپ را قطع و وصل میکند.
نقص در جعبهفرمان
جعبهفرمان مسئول تبدیل حرکت چرخشی فرمان به حرکت خطی چرخها است. خرابی دندههای داخل آن یا فرسودگی قطعات داخلی، بهطور مستقیم باعث افزایش مقاومت فرمان و سفتشدن آن میشود. اگر پس از تعویض روغن، مشکل برطرف نشد، احتمالا مقصر اصلی جعبهفرمان است.
خرابی سیبک فرمان
سیبکهای فرسوده حرکت روان سیستم تعلیق را محدود میکنند. این فرسودگی باعث افزایش اصطکاک و در نتیجه، سفت شدن فرمان بهویژه در پیچها و سرعتهای پایین میشود.
لاستیک کمباد و نامناسب
فرقی نمیکند طرفدار خرید لاستیک دولتی یا خارجی باشید؛ در هر حال، شرایط نامناسب لاستیک میتواند روی عملکرد فرمان هیدرولیک تأثیر بگذارد. در صورت پایینبودن فشار باد لاستیکها، فرمانپذیری خودرو بهشدت دشوار میشود. این تأثیر دقیقا مشابه رانندگی با لاستیک پنچر است. همچنین استفاده از رینگ و لاستیک نامناسب مانند لاستیک زمستانی با آجهای بلند، با ایجاد اصطکاک بیشتر موجب سفت شدن فرمان میشود. انتخاب مناسب لاستیک و حفظ فشار باد استاندارد برای کنترل بهینه خودرو، امری ضروری بهحساب میآید.
تشخیص مشکل بر اساس شرایط و علائم
گاهی مواقع باتوجهبه شرایط میتوانید علت سفت شدن فرمان را حدس بزنید. درواقع شرایط، سرنخ اصلی برای تشخیص قطعه معیوب هستند. در ادامه، درباره این علائم اطلاعات بیشتری ارائه کردهایم:
علت سفت شدن فرمان هیدرولیک در صبح یا در سرما
سفتی فرمان هیدرولیک در اوایل صبح یا روزهای سرد سال، پدیده عجیب و معمولا نگرانکنندهای نیست. در دمای پایین، روغن هیدرولیک غلیظتر، و جریان آن کندتر میشود. دلیل سفت شدن فرمان هیدرولیک در سرما هم همین است. با گرم شدن موتور و روغن، فرمان نرمتر شده و مشکل حل میشود. اگر اینطور نشد، احتمال کهنه بودن روغن یا مشکل جدیتر در پمپ وجود دارد.
علت سفت شدن فرمان هیدرولیک در سرعت بالا
برخلاف تصور برخی افراد، سیستم فرمان هیدرولیک در سرعتهای بالا بهطور خودکار سنگینتر میشود تا کنترل خودرو آسانتر شود. اما اگر این سفت شدن غیرعادی، همراه با لرزش یا انحراف خودرو باشد، میتواند نشاندهنده مشکلات جدیتری مانند خرابی جعبهفرمان، عدم تراز چرخها یا مشکلات سیستم تعلیق باشد.
علت سفت شدن فرمان هیدرولیک به یک دست
سفتی فرمان تنها در یک جهت (مثلا به سمت چپ) مشکلی جدی بهحساب میآید. این مشکل اغلب به خرابی جعبهفرمان مربوط میشود و یعنی دندههای یک سمت آن فرسوده شدهاند. همچنین میتواند ناشی از خرابی سیبک در یک سمت خودرو باشد.
علت سفت شدن یهویی فرمان هیدرولیک
سفت شدن ناگهانی فرمان هیدرولیک پدیدهای خطرناک است. این اتفاق معمولا بهدلیل پارهشدن تسمه پروانه رخ میدهد که باعث میشود پمپ هیدرولیک بهطور کامل از کار بیفتد و سیستم به یکباره به حالت فرمان دستی برود. ازدستدادن ناگهانی قدرت فرمان، بهویژه در میانه یک پیچ، میتواند حادثهآفرین باشد.
راهکارهای عملی برای رفع سفت شدن فرمان هیدرولیک
بهعنوان یک راننده حتما باید راهکارهای رفع سفت شدن فرمان هیدرولیک را بدانید. این مشکل، در صورت عدم رسیدگی، نهتنها کنترل خودرو را بهویژه در شرایط بحرانی مانند پیچها و سرعتهای پایین بهشدت دشوار میکند، بلکه میتواند نشانهای از آسیب جدی و پرهزینه در سیستم فرمان باشد. توجه بهموقع به این مسئله از تشدید خرابی، افزایش هزینههای تعمیرات و بروز حوادث ناگوار جلوگیری میکند.
بررسی و تعویض روغن هیدرولیک
اولین و سادهترین اقدام برای حل مشکل، بررسی و تعویض روغن هیدرولیک است. سطح روغن را چک کنید و در صورت کثیف یا کهنه بودن، آن را بهطور کامل تخلیه و با روغن استاندارد و جدید جایگزین کنید. پس از تعویض یا روشن کردن خودرو، فرمان را از یک انتها به انتهای دیگر بچرخانید تا هوای احتمالی موجود در سیستم خارج شود.
بازرسی و تنظیم تسمهها
تسمه پروانه را از نظر شل بودن، ترکخوردگی و ساییدگی بررسی کنید. در صورت لزوم آن را محکم یا تعویض کنید. یک تسمه سالم و سفت، انتقال نیرو به پمپ هیدرولیک را بهدرستی انجام میدهد.
بررسی و تعمیر پمپ و جعبهفرمان
معاینه پمپ و جعبهفرمان نیاز به تخصص و ابزار ویژه دارند. در صورت شنیدن صداهای غیرعادی از پمپ یا نشتی روغن از آن، باید از مکانیک مجرب برای عیبیابی کمک بگیرید. بهطور مشابه، تعمیر جعبهفرمان هم بسیار پیچیده است و در صورت مشاهده علائمی مانند لقی فرمان یا سفت شدن یکطرفه، باید آن را به تعمیرکار بسپارید.
بازرسی سیستم تعلیق و سیبکها
عیبيابی تعلیق و سیبکها یک گام ضروری در تشخیص علت سفت شدن فرمان هیدرولیک بهویژه در سرعتهای پایین و هنگام دور زدن است. سیبکهای فرسوده باعث افزایش اصطکاک در سیستم میشوند و حرکت روان چرخها را مختل میکنند. در نتیجه، راننده مجبور است برای غلبه بر این مقاومت، نیروی بیشتری به فرمان وارد کند. یک مکانیک میتواند با بررسی سیبکها و دیگر قطعات سیستم تعلیق، از سلامت آنها مطمئن شده و در صورت نیاز، قطعه خراب را با نمونه سالم تعویض کند.
مقایسه اجمالی با سفت شدن فرمان برقی
اگرچه این مقاله متمرکز بر سیستمهای هیدرولیک است، اما سفت شدن فرمان برای سیستمهای برقی هم اتفاق میافتد. دلایل سفت شدن فرمان برقی متفاوت با علل سفتی فرمان هیدرولیک هستند. در این سیستمها، معمولا مشکل ناشی از سنسورهای سرعت، موتور الکتریکی فرمان یا ماژول کنترل است که باعث ازدستدادن کمک فرمان میشود.
بیشتر بخوانید: جعبه فرمان چیست؟
فرمان سفت | هشداری که باید جدی بگیرید.
هشدار سفت شدن فرمان هیدرولیک را به هیچ عنوان نباید نادیده بگیرید. باتوجهبه شرایط بروز مشکل میتوانید سرنخهای ارزشمندی برای تشخیص علت اصلی مشکل بهدست آورید. همچنین، اقداماتی مانند بررسی روغن و تسمه را خودتان برای رفع مشکل میتوانید انجام دهید، اما برای مشکلات پیچیدهتر مانند خرابی پمپ یا جعبهفرمان باید به سراغ تعمیرکار ماهر بروید. مشورت با یک متخصص مجرب نهتنها باعث آرامش خاطر شما میشود، بلکه از بروز حوادث جدی و هزینههای بیشتر در آینده جلوگیری میکند.
در فروشگاه اینترنتی راسا ویستا تجارت (اتوراسا) ضمن خرید لاستیک بارز میتوانید از قیمت لاستیک خارجی مثل لاستیک داینامو مطلع شوید و خرید لاستیک بلک هاوک را با بهترین قیمت و ضمانت اصالت کالا انجام دهید.
پرسشهای متداول
من دلارام شرف الدین هستم و ارشد هوش مصنوعی دارم. عاشق فناوری هستم و از سال ۱۳۹۵ فعالیت خودم رو به عنوان مترجم و تولیدکننده محتوا در حوزه های متنوع تکنولوژیکی از جمله دستگاههای هوشمند و خودرو شروع کردم و در حال حاضر با رسانه های خبری مختلف همکاری دارم.
