سیستم برق خودرو، مجموعهای پیچیده از قطعات الکترونیکی و مکانیکی است که وظیفه مدیریت انرژی را بر عهده دارند. چهل سال پیش، تعمیرات برق خودرو به تعویض پلاتین و فیوز محدود میشد، اما در خودروهای انژکتوری فعلی، با شبکهای گسترده از سنسورها، عملگرها و ECU روبهرو هستیم. خرابی در این سیستم، عملکرد موتور، گیربکس و حتی ترمزها را مختل میکند.
متاسفانه بسیاری از رانندگان تنها زمانی متوجه اهمیت این بخش میشوند که خودرو استارت نمیخورد یا چراغ چک روشن میشود. در این مطلب از بلاگ اتوراسا، عملکرد این سیستم را از دیدگاه مهندسی بررسی میکنیم و روشهای تشخیص ایراد را شرح میدهیم. اگر به سلامت خودروتان اهمیت میدهید، تا انتهای این مطلب با ما همراه باشید.
سیستم برقی خودرو چیست؟
برای پاسخ دقیق به این سؤال، باید این سیستم را بهعنوان یک مدار بسته در نظر بگیریم. این مدار وظیفه دارد انرژی شیمیایی ذخیرهشده را به انرژی الکتریکی تبدیل کند. این انرژی سپس برای راهاندازی موتور، احتراق سوخت و فعالسازی تجهیزات رفاهی استفاده میشود. درک نحوه کارکرد سیستم برق خودرو به فرایند عیبیابی کمک میکند. چرخه کار به این صورت است که باتری جریان اولیه را تأمین میکند.
استارت موتور را میچرخاند و پس از روشنشدن موتور، دینام، برق مورد نیاز را تولید و باتری را شارژ میکند. هرگونه قطعی در این چرخه، باعث توقف خودرو میشود. در گذشته مدارها ساده بودند؛ اما امروزه بررسی انواع سیستم خودرو نشان میدهد که خودروسازان به سمت سیستمهای شبکه رفتهاند. این سیستمها حجم سیمکشی را کاهش دادهاند، اما در مقابل، پیچیدگی عیبیابی را بیشتر کردهاند.
بیشتر بخوانید: داغ شدن گیربکس چیست؟
سیستم برق خودرو از چه قطعاتی تشکیل شده است؟
سیستم برق خودرو را میتوانیم به سه دسته تقسیم کنیم؛ تولیدکننده (دینام)، ذخیرهکننده (باتری) و مصرفکننده (چراغها، انژکتور، استارت). ارتباط بین این قطعات حیاتی است. سیمها و کانکتورها وظیفه انتقال جریان را بر عهده دارند. در اینجا نقش سوکت ها در خودرو بسیار مهم است. سوکتها اتصالات نر و مادگی پلاستیکی هستند که سیمها را به قطعات وصل میکنند. شلبودن، شکستگی یا سولفاتهشدن پینهای داخل سوکت، باعث افت ولتاژ و عملکرد نادرست سنسورها میشود.
ایمنی مدار | جعبه فیوز و مدیریت جریان
هر مدار الکتریکی باید در برابر اضافهبار محافظت شود. فیوزها قطعاتی هستند که در صورت عبور جریان غیرمجاز، ذوب میشوند و مدار را قطع میکنند. این کار مانع از آسیبدیدن سیمکشی اصلی و کامپیوتر خودرو میشود. یکی از سؤالات پرتکرار در زمان خرابی تجهیزات برقی این است که فیوز خودرو کجاست؟
اکثر خودروها دارای دو پنل فیوز هستند. پنل اصلی در محفظه موتور (نزدیک باتری) برای قطعات پرمصرف قرار دارد و پنل دوم در داخل کابین (زیر داشبورد یا کنار فرمان) برای تجهیزات داخلی تعبیه شده است.
در سیستم احتراق، انتقال برق ولتاژ بالا اهمیت دارد. کویل ولتاژ باتری را به چند هزار ولت میرساند. انتقال این ولتاژ به سر شمع، وظیفه وایر شمع است. وایرهای معیوب باعث نشت برق به بدنه موتور میشوند که این نشتی منجر به احتراق ناقص، لرزش موتور و افزایش مصرف سوخت میشود.
تصویر
تأمین انرژی در خودرو
زمانی که موتور روشن است، باتری از مدار مصرف خارج میشود (در حالت ایدهآل). در این حالت تأمین برق بر عهده آلترناتور یا دینام است. اگر میخواهید بدانید که «دینام خودرو چیکار میکنه»، باید بگوییم که این قطعه یک ژنراتور الکترومکانیکی است.
دینام نیروی چرخشی موتور را از تسمه میگیرد و برق تولید میکند. این برق دو کاربرد دارد: تأمین انرژی تمام مصرفکنندهها در حین حرکت و شارژ مجدد باتری. توجه داشته باشید که خرابی دینام باعث تخلیه کامل باتری و خاموششدن خودرو میشود.
روشهای تشخیص ایراد | عیبیابی برق خودرو
تشخیص صحیح، نیمی از تعمیر است. در بحث عیب یابی برق خودرو باید به نشانههای زیر توجه کنید:
- ضعف استارت: اگر استارت سنگین میزند، باتری ضعیف است یا اتصالات آن اکسید شدهاند.
- نوسان نور: کم و زیادشدن نور چراغها با دور موتور، نشاندهنده نقص در دینام یا رگولاتور ولتاژ است.
- کارنکردن تجهیزات: اگر یک قطعه خاص (مثل شیشه بالابر) کار نمیکند، ابتدا فیوز مربوطه را چک کنید.
شناخت دقیق اجزا سیستم برق خودرو به شما کمک میکند تا گزارش فنی درستی به تعمیرکار بدهید و از تعویض بیمورد قطعات جلوگیری کنید.
بیشتر بخوانید: نشانه های سوختن واشر سرسیلندر
تأثیر لرزش و سیستم تعلیق بر برق خودرو
قطعات الکترونیکی و سنسورها به لرزش حساس هستند. خودروهای امروزی دارای سنسورهای متعددی روی چرخها هستند (مانند سنسور ABS و سرعت). لرزشهای مداوم ناشی از تایر نامناسب، باعث شلشدن سوکتها و قطعی لحظهای در مدار این سنسورها میشود.
برای جلوگیری از این مشکلات، استفاده از تایر باکیفیت مؤثر است. اگر قصد تعویض دارید و بهدنبال برندهای وارداتی هستید، خرید لاستیک بلک لاین را به شما پیشنهاد میکنیم. این برند چینی کیفیت ساخت بالایی دارد و ضربات جاده را بهخوبی جذب میکند. کاهش ارتعاشات به معنی طول عمر بیشتر اتصالات برقی و سنسورهاست.
در خودروهایی که در مسیرهای ناهموار تردد میکنند، فشار فیزیکی روی دستههای سیمکشی زیرین بیشتر است. در این شرایط، مقاومت تایر اهمیت پیدا میکند. برند لاستیک بلک هاوک با دیوارههای مستحکم، پایداری خودرو را حفظ میکند. ثبات در حرکت، احتمال قطعی و ساییدگی سیمکشیهای عبوری از زیر اتاق را کاهش میدهد.
مدیریت هزینهها در تعمیرات و نگهداری
قطعات برقی اصلی قیمت بالایی دارند. تعمیر ECU یا تعویض دینام هزینه سنگینی دارد. برای مدیریت بودجه نگهداری خودرو، میتوانید در بخشهای دیگر صرفهجویی کنید. برای مثال در بحث لاستیک، نیازی به هزینههای گزاف نیست. خرید لاستیک چینی از برندهای معتبر و درجه یک، هزینهها را کاهش میدهد.
با این کار، بودجه لازم برای تعمیرات حیاتی برق خودرو حفظ میشود. اگر ترجیح میدهید از گزینههای اقتصادی تولید داخل استفاده کنید، استعلام قیمت لاستیک کویر تایر میتواند راهکار مناسبی برایتان باشد. این تایرها برای استفادههای شهری استاندارد هستند و قیمت مناسبی دارند.
تصویر
نکات مهم در خرید قطعات یدکی
قطعات در بازار لوازم یدکی کیفیتهای متفاوتی دارند. قطعات برقی بیکیفیت باعث نوسان ولتاژ میشوند. نوسان ولتاژ به یونیتهای الکترونیکی آسیب میزند. برای کاهش هزینههای کلی، استفاده از تسهیلات دولتی هم گزینهای منطقی است. خرید تایر دولتی میتواند بخشی از هزینههای جاری را جبران کند. اگر خودرو کارکرد بالایی دارد و مدام در جاده است، دوام قطعات اولویت دارد.
لرزش مداوم جاده باعث فرسودگی اتصالات میشود. در بخش تایر، لاستیک بارز به دوام و کارکرد بالا معروف است. استفاده از قطعات بادوام در سیستم تعلیق، استهلاک سیستمهای برقی وابسته به لرزش را کم میکند. خودروهای آپشنال و لوکس، دارای موتورهای برقی کوچک زیادی هستند (صندلی برقی، آینهها، سانروف). این موتورها به تکانهای شدید حساس هستند.
در این موارد، خرید تایر نرم و باکیفیت توصیه میشود. هرچه اتاق خودرو آرامتر باشد، عمر آپشنهای برقی هم بیشتر خواهد بود. در نهایت، اگر بودجه اجازه میدهد، استفاده از تایر خارجی (برندهای کرهای یا ژاپنی) سواری نرمتری برایتان رقم میزند. نرمی سواری رابطه مستقیمی با سلامت سوکتها و اتصالات الکترونیکی در درازمدت دارد.
سیستم برق | شریان حیاتی خودرو
سیستم برق خودرو نقش حیاتی در عملکرد صحیح اتومبیل دارد. از لحظه بازکردن در تا زمان خاموشکردن موتور، جریان الکتریکی در حال کنترل خودرو است. نگهداری صحیح شامل بازدید دورهای دینام، تمیز نگهداشتن قطبهای باتری و بررسی سلامت سیمکشی است.
هرگز فیوز سوخته را با سیم جایگزین نکنید و به هشدارهای پشت آمپر بیتوجه نباشید. رفع ایرادات جزیی برقی در مراحل اولیه، از خرابیهای پرهزینه و توقف ناگهانی خودرو جلوگیری میکند.
سؤالات متداول
منابع: monolithicpower.com، autozone.com،
