فلایویل (flywheel) اصطلاحی است که احتمالا چندا به گوشتان آشنا نیست، اما یکی از اجزای مهم سیستم موتور خودرو بهشمار میرود. این قطعه که بین موتور و گیربکس قرار دارد، بهعنوان یک رابط عمل میکند و باعث حفظ تعادل موتور و عملکرد روان آن میشود. اهمیت فلایویل تنها به اتصال اجزا محدود نمیشود و نقش مهم آن مربوط به حفظ کارایی و عملکرد کلی خودرو است.
در این مطلب از بلاگ اتوراسا به شما میگوییم که «فلایویل چیست؟» و به بسیاری از سوالات مهم در مورد این قطعه پاسخ میدهیم. اگر میخواهید دانش فنیتان در حوزه خودرو را ارتقا دهید، حتما تا انتهای این مطلب با ما همراه باشید.
فلایویل چیست؟
فلایویل قطعهای گرد و دیسکیشکل است که به محور خروجی موتور وصل میشود. این قطعه مکانیکی بخشی مهم از سیستم کلاچ و انتقال قدرت خودرو بهحساب میآید. فلایویل انرژی جنبشی دورانی را ذخیره میکند و در زمان مناسب به سیستم انتقال قدرت تحویل میدهد تا حرکت خودرو نرم و یکنواخت باقی بماند.
فلایویل از چدن سنگین ساخته میشود و وظیفه اصلی آن حفظ حرکت دورانی ثابت در سیستم انتقال قدرت و جلوگیری از نوسان سرعت است. این قطعه در انتهای میللنگ قرار میگیرد و با اتصال به میله محرک به چرخش یکنواخت و حفظ گشتاور موتور مانند موتور تیو 5 و… کمک میکند. البته فلایویل در خودروهای دندهای و اتوماتیک با هم کمی فرق دارند.
وظیفه فلایویل چیست؟
فلایویل وظیفه چرخاندن موتور خودرو را بر عهده دارد و اولین بخشی است که هنگام روشنشدن موتور شروع به حرکت میکند. کار فلایویل ماشین فقط به چرخاندن موتور ختم نمیشود؛ بلکه این قطعه وظایف مهم دیگری هم دارد که در زیر به آنها پرداختهایم:
1. ایجاد تعادل در موتور
هنگام رانندگی، میللنگ میچرخد و لرزشها و نیروهایی در اطراف پیستونها و قطعات متحرک موتور ایجاد میکند. فلایویل با وزن زیاد خود این لرزشها و ناهماهنگیهای ناشی از چرخه احتراق را کاهش میدهد. در نتیجه باعث پایداری بیشتر موتور و رانندگی روانتر میشود.
2. ذخیره و مدیریت انرژی
فلایویل مانند یک سیستم ذخیره انرژی عمل میکند. وقتهایی که توان موتور بیشتر از نیاز لحظهای است، انرژی دورانی اضافی را بهصورت انرژی جنبشی ذخیره میکند. سپس در زمان کاهش توان موتور، این انرژی را آزاد و باعث یکدستشدن قدرت خروجی میشود.
3. تاثیر در عملکرد کلاچ
فلایویل ارتباط نزدیکی با سیستم کلاچ، بهویژه در خودروهای دندهدستی دارد. این قطعه اصطکاک بین موتور و گیربکس را کنترل میکند تا عمل درگیر و آزادشدن کلاچ به نرمی انجام شود. در نتیجه، تعویض دنده راحتتر و عملکرد خودرو پایدارتر میشود.
4. کاهش نوسان سرعت
قدرت تولیدی موتور در چرخه احتراق یکنواخت نیست و این موضوع میتواند باعث تغییرات سرعت شود. فلایویل با استفاده از اینرسی دورانی خود نقش ضربهگیر را دارد و نوسان سرعت را جذب و یکنواخت میکند. این کار باعث تثبیت سرعت خودرو و بهبود تجربه رانندگی میشود.
5. بهبود چرخش میللنگ
فلایویل با ذخیره انرژی در هر ضربه قدرت و آزادکردن آن در فازهای بدوناحتراق، به چرخش مداوم و یکنواخت میللنگ کمک میکند. این کار برای عملکرد پایدار موتور مانند موتور تیو 3 و… مهم است. همچنین باعث کاهش استهلاک قطعات داخلی میشود.
6. کاهش فشار روی سیستم انتقال قدرت
فلایویل با تثبیت حرکت موتور و یکنواختکردن سرعت دوران، فشار وارد بر اجزای سیستم انتقال قدرت را کم میکند. این موضوع باعث کاهش استهلاک و افزایش عمر قطعاتی مانند مفصلهای گاردان و سایر قسمتهای مرتبط با انتقال نیرو میشود.
طرز کار فلاویل ماشین چگونه است؟
اساس کار عملکرد فلایویل خودرو بر مبنای اینرسی دورانی یا ممان اینرسی یعنی مقاومت در برابر تغییرات سرعت چرخشی است. بدین ترتیب، هنگامیکه میللنگ موتور میچرخد، جرم زیاد فلایویل تغییرات سرعت دورانی را کنترل و حرکت یکنواخت و ثابتی را حفظ میکند. در نتیجه باعث پایداری کلی موتور میشود.
هنگامیکه گاز حاصل از احتراق، پیستون را در فاز احتراق بهحرکت درمیآورد، فلایویل انرژی تولیدشده توسط موتور را از طریق میللنگ دریافت و بهصورت انرژی جنبشی دورانی ذخیره میکند. این انرژی ذخیرهشده در فازهای غیراحتراق موتور ضروری است. چون از کاهش زیاد سرعت جلوگیری میکند و آن را در حالت یکنواخت باقی میگذارد.
همچنین فلایویل نوسان گشتاور موتورهای احتراق داخلی را کم میکند. این قطعه انرژی ذخیرهشده در طول مراحل غیراشتعال را آزاد میکند و سرعت میللنگ را ثابت نگه میدارد. در نتیجه مانع از خاموششدن موتور میشود. در نهایت، درگیرشدن دندانههای فلایویل با موتور استارت، چرخش موتور و شروع چرخه احتراق را امکانپذیر میکند.
بیشتر بخوانید: کاربرد شاسی ماشین
انواع فلایویل خودرو
فلایویلها در خودروها در مدلها و ساختارهای مختلفی ساخته میشوند. در ادامه، دو نوع مهم فلایویل و کاربرد هرکدام را بررسی میکنیم.
1. فلایویل تکجرمی (Single-Mass Flywheel)
همانطور که از نام آن مشخص است، فلایویل تکجرمی از یک قطعه یکپارچه ساخته شده است و قطعه متحرک یا جداگانهای در آن وجود ندارد. این نوع فلایویل بیشتر در خودروهای اقتصادی و ساده استفاده میشود. فلایویل تکجرمی با وجود طراحی آسان و پیچیدگی کم، شتاب سریعتری دارد و باعث حفظ اتصال پایدار بین موتور و سیستم انتقال قدرت میشود. همچنین این مدل مقاومت بالایی در برابر تاببرداشتن و دماهای بالا دارد.
2. فلایویل دوجرمی (Dual-Mass Flywheel)
در این فلایویل، دو جرم توسط یک سیستم دمپر بههم متصل شدهاند. این نوع فلایویل بیشتر در خودروهای جدید، بهویژه مدلهای دندهای و دیزلی استفاده میشود و نقش مهمی در کاهش لرزش و ضربههای ناشی از احتراق دارد. یک بخش فلایویل دوجرمی به کلاچ و بخش دیگر به میللنگ متصل میشود و با کمکفنرهای قوی، انتقال نیرو را نرمتر و یکنواختتر میکند.
البته فلایویل را باتوجهبه وزن و طراحیشان به دو نوع سبک و سنگین تقسیم میکنند. تفاوت فلایویل سنگین و سبک زیاد است. فلایویل سنگین برای رانندگی روزمره شهری بهتر است، چون موتور نرم کار میکند و شروع حرکت راحتتر دارد. اما در مقابل فلایویل سبک برای رانندگی اسپرت انتخاب مناسبی است؛ چون دور موتور سریعتر بالا میرود و واکنش به گاز بهتر میشود.
علائم خرابی فلایویل چیست؟
خرابی فلایویل میتواند باعث بروز مشکلات مختلفی در عملکرد خودرو شود. برخی از علائم متداول که نشان میدهد فلایویل به بررسی نیاز دارد، شامل موارد زیر است:
- لغزش کلاچ: این مشکل میتواند نشانه سایش سطح فلایویل و کاهش اصطکاک کافی باشد و در خودروهای دندهای بیشتر مشاهده میشود.
- لرزشها: افزایش لرزشها، بهویژه هنگام درجا کارکردن موتور یا تعویض دنده، میتواند مشکل در فلایویل را نشان دهد. فلایویلهای دوجرمی بیشتر مستعد ایجاد لرزش بیش از حد هستند.
- مشکل در روشنشدن موتور: ازآنجاییکه فلایویل در استارت موتور نقش دارد، مشکل در روشنکردن موتور یا صداهای غیرعادی هنگام استارت میتواند نشانه مشکل در فلایویل باشد.
- بو یا دود سوختگی: بوی سوختگی، بهویژه هنگام تعویض دنده، میتواند داغشدن فلایویل بهدلیل اصطکاک زیاد را نشان دهد.
اگر طول عمر هر قطعه خودرو تمام شود باید به فکر تعویض آن باشد. این موضوع برای همه قطعات مانند فلایویل، لاستیک و … صادق است. برای مثال اگر عمر مفید لاستیک ماشین شما تمام شده است، میتوانید انواع لاستیک چینی مانند لاستیک بلک هاوک را برای آن خریداری کنید.
نکات نگهداری از فلایویل خودرو
نگهداری صحیح از فلایویل نقش مهمی در طول عمر و عملکرد بهتر خودرو دارد. با رعایت نکات زیر میتوانید از بروز خرابیهای پرهزینه جلوگیری کنید:
- بازرسیهای منظم: اگر هرکدام از علائم خرابی مانند لرزش، صدای غیرعادی یا لغزش کلاچ را مشاهده کردید، فلایویل را در سرویسهای دورهای بررسی کنید.
- نگهداری درست از کلاچ: سلامت کلاچ تاثیر مستقیمی بر دوام فلایویل دارد. از نیمکلاچ گرفتنهای طولانی یا فشار بیمورد روی پدال کلاچ خودداری و در صورت فرسودگی، قطعات کلاچ را بهموقع تعویض کنید.
- بالانس و نصب صحیح: در زمان نصب فلایویل، بالانسبودن و تنظیم دقیق آن بسیار مهم است. فلایویل نامتعادل میتواند بهمرورزمان آسیب جدی به موتور وارد کند.
- استفاده از قطعات باکیفیت: در هنگام تعویض فلایویل، همیشه از قطعات اصلی یا باکیفیت بالا استفاده کنید. استفاده از قطعات خوب باعث کاهش خرابیها و هزینههای اضافی میشود. البته برای تعویض همه قطعات خودروی خود باید از محصولات باکیفیت استفاده کنید. مثلا، هنگام خرید لاستیک آنلاین یا خرید لاستیک دولتی سراغ برندهای مطرحی مثل لاستیک بارز بروید.
فلایویل؛ قطعهای کلیدی در انتقال قدرت خودرو
فلایویل را باید یکی از قطعات کلیدی در قلب موتور خودرو معرفی کنیم. این قطعه با ذخیره انرژی، کاهش لرزشها و ایجاد تعادل در حرکت دورانی موتور، نقش مهمی در رانندگی و سلامت سیستم انتقال قدرت ایفا میکند. شناخت عملکرد فلایویل، آشنایی با انواع آن و توجه به علائم خرابی به شما کمک میکند در صورت بروز مشکل سریعتر علت را پیدا کنید. رعایت نکات نگهداری و استفاده از قطعات باکیفیت، طول عمر فلایویل را ضمانت میکند.
اگر عمر لاستیک خودروی شما هم تمام شده است، باید به فکر خرید تایر جدید باشید. فروشگاه تخصصی راسا ویستا تجارت (اتوراسا) انواع لاستیک باکیفیت از برندهای ایرانی و خارجی را به شما عرضه میکند. کلیه محصولات فروشگاه از نظر اصالت ضمانت میشوند و با خیال راحت میتوانید نسبت به خرید آن اقدام کنید.
سوالات متداول
منابع: wuling.id، www.kaufmansautorepairs.com، autoprotoway.com، capitalmotorcars.com
